Bài viết mới nhất

Thách thức trong tận dụng cơ hội từ các FTA - Bài 2: FTA Việt Nam-Hàn Quốc: "Bước đệm" đẩy nhập siêu tăng vọt?


Thách thức trong tận dụng cơ hội từ các FTA - Bài 2: FTA Việt Nam-Hàn Quốc: "Bước đệm" đẩy nhập siêu tăng vọt?

Nhập siêu tăng vọt

Về cơ bản, các cam kết thuế quan trong VKFTA được xây dựng trên nền các cam kết thuế quan trong FTA ASEAN - Hàn Quốc (AKFTA), nhưng với mức độ tự do hóa cao hơn. Cụ thể, so với AKFTA, trong VKFTA: Hàn Quốc xóa bỏ thêm cho Việt Nam 506 dòng thuế (chiếm 4,14% biểu thuế và tương đương với 5,5% tổng kim ngạch NK từ Việt Nam vào Hàn Quốc năm 2012). Việt Nam xóa bỏ thêm cho Hàn Quốc 265 dòng thuế (chiếm 2,2% biểu thuế và tương đương với 5,91% tổng kim ngạch NK vào từ Hàn Quốc vào Việt Nam năm 2012).

Để được hưởng ưu đãi thuế quan trong VKFTA, hàng hóa phải đáp ứng được các quy tắc xuất xứ của Hiệp định, nghĩa là cần đáp ứng được một trong các tiêu chí sau: Tỷ lệ Hàm lượng giá trị khu vực (RVC) theo quy định (thường là trên 40%); chuyển đổi mã HS (2 số, 4 số hoặc 6 số); hoặc trải qua một công đoạn sản xuất hoặc chế biến nhất (các sản phẩm dệt may). Giống như nhiều FTA khác, VKFTA cho phép cộng gộp xuất xứ, nghĩa là nguyên liệu dù được sản xuất từ Việt Nam hay Hàn Quốc đều được coi là có xuất xứ trong quá trình tính toán RVC để được hưởng ưu đãi thuế quan theo Hiệp định.

Hiệp định VKFTA chính thức được ký kết ngày 5/5/2015 và có hiệu lực từ ngày 20/12/2015. Việc ký kết Hiệp định VKFTA đã tạo ra nhiều thay đổi, nhanh chóng gia tăng kim ngạch thương mại song phương.

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, kim ngạch XNK đã tăng liên tục sau khi Hiệp định VKFTA có hiệu lực, từ mức 36,55 tỷ USD năm 2015 lên mức  43,57 tỷ USD vào năm 2016. Trong năm 2017, hai nước trao đổi hàng hóa đạt kim ngạch 61,56 tỷ USD, tăng mạnh 41,3% so với năm 2016 và là mức tăng cao nhất ghi nhận trong các năm gần đây. Trong tổng số 61,56 tỷ USD nói trên, NK hàng hóa có xuất xứ từ Hàn Quốc đạt 46,73 tỷ USD, tăng 45,3%. Đây cũng là mức tăng NK cao nhất từ trước đến nay. Nguyên nhân chủ yếu là do sự tăng mạnh trong NK các mặt hàng chủ lực như: Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, điện thoại các loại và linh kiện, máy móc thiết bị dụng cụ và phụ tùng…

Điểm đáng chú ý trong mối quan hệ giao thương giữa Việt Nam và Hàn Quốc suốt những năm gần đây là Việt Nam luôn nhập siêu từ Hàn Quốc. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, suốt giai đoạn 2013-2016, Việt Nam nhập siêu từ Hàn Quốc với mức nhập siêu lần lượt là 14,9 tỷ USD, 14,62 tỷ USD, 18,71 tỷ USD và 20,76 tỷ USD. Đến năm 2017, cán cân thương mại hàng hóa giữa hai nước mất cân bằng với mức thâm hụt lên tới 31,9 tỷ USD nghiêng về phía Việt Nam, tỷ lệ nhập siêu là 68%. So với tổng trị giá XK của Việt Nam sang Hàn Quốc trong năm 2016, mức thâm hụt này cao gấp 2 lần.

Vào khoảng giữa năm 2017, khi nhập siêu từ Hàn Quốc có sự gia tăng nhanh chóng, TS. Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương) đã bày tỏ lo ngại nhiều DN Việt không tận dụng được lợi thế của Hiệp định VKFTA. Hàn Quốc mở đường cho hàng hóa Việt Nam theo đúng cam kết, song Việt Nam XK sang Hàn Quốc không nhiều so với con số NK. Tại thời điểm đó, TS. Lê Quốc Phương đã nêu rõ, với tốc độ tăng trưởng NK nhanh chóng, chẳng bao lâu Hàn Quốc sẽ trở thành thị trường NK số 1 của Việt Nam. Ở thời điểm hiện tại, thực sự Hiệp định VKFTA đã khiến Hàn Quốc trở thành một cái tên "đình đám" trong các thị trường nhập siêu của Việt Nam. Thống kê từ Tổng cục Hải quan cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2018, Việt Nam nhập siêu lớn nhất từ Hàn Quốc với hơn 13,9 tỷ USD, cao hơn con số trên 13,5 tỷ USD nhập siêu từ Trung Quốc.

Ông Lê An Hải - Phó Chánh văn phòng Bộ Công Thương, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ châu Á - châu Phi (Bộ Công Thương) nhận định: Mặc dù Việt Nam đang trong tình trạng nhập siêu từ Hàn Quốc nhưng các mặt hàng NK của Việt Nam chủ yếu là máy móc thiết bị, nguyên phụ liệu phục vụ cho sản xuất. Hơn nữa, cơ cấu các mặt hàng XNK giữa Việt Nam và Hàn Quốc mang tính bổ sung cho nhau, không cạnh tranh trực tiếp. Tuy nhiên, ông Hải cũng khẳng định: Tỷ lệ tận dụng ưu đãi VKFTA của các DN Việt Nam dù khá cao so với các FTA khác, song vẫn thấp hơn các DN Hàn Quốc cũng như kỳ vọng của đôi bên. Về nguyên nhân, ông Hải cho rằng, VKFTA là một trong những FTA thế hệ mới, bên cạnh cắt giảm thuế quan còn có các điều khoản, quy định chặt chẽ liên quan tới tiêu chuẩn kỹ thuật, nguồn gốc xuất xứ, sở hữu trí tuệ… Điều này khiến các DN Việt Nam chưa kịp thích nghi, đáp ứng điều kiện để được hưởng ưu đãi. Ngoài ra, trên thực tế vẫn còn không ít DN chưa chủ động tìm hiểu thông tin về VKFTA cũng như các lợi ích từ việc cắt giảm thuế quan, dẫn đến việc bỏ qua ưu đãi chính đáng được hưởng.

Tăng tính chủ động của doanh nghiệp

Đề cập cụ thể về tỷ lệ sử dụng Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) ưu đãi đối với các mặt hàng XK sang Hàn Quốc, theo số liệu của Cục Xuất nhập khẩu và Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), nửa đầu năm nay, với C/O mẫu AK và C/O mẫu VK, XK sang Hàn Quốc đạt tỷ lệ sử dụng ưu đãi 28%. Các DN FDI của Hàn Quốc tại Việt Nam NK nguyên liệu từ Hàn Quốc để được cộng gộp cho công đoạn sản xuất tiếp theo tại Việt Nam, từ đó dễ dàng xin C/O cho thành phẩm XK trở lại Hàn Quốc.

Đứng từ góc độ phản ánh tiếng nói của DN, ông Nguyễn Chánh Phương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA) cho biết: Hiện, giá trị XK và tỷ lệ tận dụng các ưu đãi từ VKFTA đang nghiêng về các DN FDI của Hàn Quốc đang đầu tư, sản xuất tại Việt Nam. Điều này xuất phát từ thực tế, các DN FDI của Hàn Quốc có lợi thế hiểu rõ các tiêu chuẩn, đặc trưng riêng về đồ gỗ ở thị trường Hàn Quốc. DN Việt Nam cần thời gian để tìm hiểu, nắm bắt thị hiếu của người dân Hàn Quốc, đồng thời phải nỗ lực đáp ứng các tiêu chuẩn về mặt kỹ thuật, xuất xứ hàng hóa theo quy định của FTA để được hưởng ưu đãi.

Nhiều chuyên gia đánh giá, để tận dụng Hiệp định VKFTA, trong khi Chính phủ và DN Hàn Quốc có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, cụ thể hoá một số cơ hội khá bài bản thì phía Việt Nam còn khá bị động, lúng túng. Việc tiếp cận thông tin cũng như phương pháp vận dụng ưu đãi từ Hiệp định VKFTA của DN Việt còn hạn chế.

 Xung quanh câu chuyện tận dụng ưu đãi từ Hiệp định VKFTA, ông Choi Dae Kyoo, chuyên gia dịch vụ hải quan và thuế (Trung tâm Hỗ trợ FTA Hàn Quốc – Việt Nam) nêu quan điểm: Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến DN Việt Nam chưa tận dụng tốt ưu đãi từ Hiệp định VKFTA là sự thiếu hiểu biết về phương pháp quản lý xuất xứ, phân loại danh mục trong nguồn nguyên liệu cũng những hạn chế trong việc xây dựng các chế độ công nhận lẫn nhau về chứng nhận xuất xứ.

Theo ông Choi Dae Kyoo, bản thân các DN phải có sự thay đổi, nâng cao nhận thức, kiến thức của đội ngũ nhân viên, đặc biệt là bộ phận nghiên cứu và phát triển kinh doanh trong tiếp cận với các cơ sở dữ liệu về FTA. Từ đó, DN đưa ra biện pháp ứng phó với những thay đổi cho kịp thời, phù hợp, giúp tận dụng tốt FTA.

Ông Choi Dae Kyoo cũng nhấn mạnh, điều cần thiết còn là thiết lập mạng lưới chia sẻ thông tin giữa các DN chưa có kinh nghiệm với các DN đã có kinh nghiệm trong tận dụng FTA.

Ông Lê An Hải thông tin thêm, nhằm hiện thực hóa kim ngạch giao thương hai chiều Việt Nam-Hàn Quốc đạt 100 tỷ USD vào năm 2020, Việt Nam sẽ đưa ra bản dự thảo kế hoạch hợp tác với Hàn Quốc nhằm thúc đẩy XK sang nước này các nhóm mặt hàng có thế mạnh như các mặt hàng nông, thủy sản. Thời gian tới, phía Việt Nam cũng sẽ có chương trình hành động để hai bên hỗ trợ lẫn nhau, tăng cường XNK theo hướng cân bằng, giảm nhập siêu, chú trọng công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao và hàng tiêu dùng.

Những năm gần đây, điện thoại các loại và linh kiện; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; hàng dệt may... là những sản phẩm chủ lực mà Việt Nam XK sang Hàn Quốc. Ở chiều ngược lại, những mặt hàng quen thuộc Việt Nam NK từ Hàn Quốc gồm: Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng; vải các loại; điện thoại các loại và linh kiện; xăng dầu...

Thống kê của Tổng cục Hải quan: Trong năm 2017, Hàn Quốc là thị trường tiêu thụ quan trọng đối với các sản phẩm XK chủ lực của Việt Nam như: Điện thoại các loại và linh kiện (đạt 3,97 tỷ USD, tăng mạnh 45,4% so với năm 2016); hàng dệt may (đạt 2,64 tỷ USD, tăng 15,8%); máy vi tính sản phẩm điện tử và linh kiện (đạt 1,83 tỷ USD, tăng 46%)… Về NK, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện là nhóm mặt hàng được các DN Việt Nam NK nhiều nhất từ Hàn Quốc trong năm 2017 với trị giá đạt 15,3 tỷ USD, tăng mạnh 76,7% so 1 năm trước đó và chiếm 32,8% tổng kim ngạch NK của Việt Nam từ quốc gia này. Bên cạnh đó, các nhóm mặt hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng; vải các loại; điện thoại các loại và linh kiện cũng là các mặt hàng có kim ngạch NK vào Việt Nam khá cao. Tính chung tổng kim ngạch NK của 4 nhóm hàng đứng đầu này đã chiếm 68% kim ngạch NK vào Việt Nam của các mặt hàng có xuất xứ từ Hàn Quốc trong năm.

8 tháng đầu năm 2018, cơ cấu hàng hóa XNK giữa Việt Nam và Hàn Quốc vẫn không có nhiều thay đổi. Về XK, trong tổng số trị giá XK trên 11,9 tỷ USD, đứng đầu là điện thoại các loại và linh kiện (trên 2,9 tỷ USD); tiếp đến là dệt may (trên 1,9 tỷ USD); máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (trên 1,7 tỷ USD). Ngoài ra, các mặt  hàng XK điển hình gồm: Thủy sản (trên 538,8 triệu USD); rau quả (trên 76,9 triệu USD); gỗ và sản phẩm gỗ (trên 632,3 triệu USD); xơ, sợi dệt các loạt (trên 274,5 triệu USD); giày dép (trên 340,8 triệu USD)...

Về mặt NK, trong tổng trị giá đạt trên 31,05 tỷ USD, đứng đầu là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (trên 11,35 tỷ USD); tiếp đến là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác (trên 4,1 tỷ USD); điện thoại các loại và linh kiện (trên 3,45 tỷ USD); xăng dầu các loại (trên 1,57 tỷ USD); vải các loại (trên 1,44 tỷ USD); sản phẩm từ chất dẻo (trên 1,14 tỷ USD); chất dẻo nguyên liệu (trên 1,07 tỷ USD); kim loại thường khác (trên 1,02 tỷ USD)...

theo Báo Hải quan


Bài viết mới nhất


Tìm kiếm tất cả Bài viết

Dành cho thành viên

Tìm kiếm trang web
Nội dung

Giới thiệu nhanh

Tìm kiếm thông tin thương mại 

Hàng hóa và thuế suất

Văn bản pháp quy

Biện pháp và Tiêu chuẩn

Thủ tục

Biểu mẫu

 

Thông tin nổi bật

Hiệp định thương mại tự do

Thông tin tiếp cận thị trường 

Kho tư liệu thương mại ASEAN

Điểm hỏi đáp về SBS/TBT

 

Thông tin và bài viết 

Tin tức

Ấn phẩm

Thông báo

Trang liên kết


Hãy liên hệ chúng tôi!

Nếu không tìm thấy thông tin quý vị cần trên trang web này, xin hãy liên hệ với chúng tôi. Nhấp chuột vào đây để gửi thông điệp cho chúng tôi >>>

 

Sự kiện sắp tới